“Niks Begrip – Begrijpen!”

Onze zo roemruchte poldersamenleving loopt over van begrip. Alles lijkt wel beter te worden van begrip. Jammer alleen dat het niet waar is. Met goede bedoelingen is de weg naar de hel geplaveid. Wederzijds begrip klinkt heel fijn maar het is maatschappelijk gezien volkomen zinloos. Niks begrip. Begrijpen!

Behalve vol van begrip is onze maatschappij, zo aan het einde van het eerste decennium, ook vol van problemen. De economie zit nog steeds in het slop, de Wildersen en Halsema’s onder ons staan nog steeds lijnrecht tegenover elkaar en ook met de integratie wil het maar niet vlotten. De oplossing? Nog meer begrip. Vooral wederzijds begrip natuurlijk.

Met uitzondering van de conservatieven, die niks meer lijken te hebben bedacht dan terugkeer naar vaag herinnerde traditionele waarden, blaast de media unaniem de loftrompet voor de o zo simpele idee van begrip als panacee. Dé oplossing voor alle maatschappelijke en andere problemen. Tegenover begrip staan onbegrip, hokjesgeest en groepsdenken dus begrip is goed, wordt ons licht belerend voorgehouden. Nou is het natuurlijk zo dat begrip voor iemand kunnen opbrengen een groot goed is en een onontbeerlijk onderdeel van de levenskunst. Moet je het echter altijd doen?

Voor wat brengen we begrip op? Voor wie? Menigeen geeft grif toe dat eenieder zijn grenzen heeft. Waar liggen die grenzen dan? Waarom liggen die daar? Wat voor invloed heeft dat begrip op je denken? Op je handelen? Als ons doel is om aan een rechtvaardige maatschappij te bouwen, waarin voor iedereen plek is, dan moeten we toch tenminste begrijpen waar het we over hebben. Voordat we het gesprek aangaan met een medeburger is een aantal zaken toch wel minimaal nodig om zinvol te kunnen praten.

Te denken valt aan het spreken van dezelfde taal. Dat mag Nederlands zijn, Engels of desnoods Chinees. Waar het om gaat is dat alle sprekers hetzelfde bedoelen met dezelfde woorden. Voor het ethische vlak wordt erg glibberig als de gesprekspartners niet weten wat de ander bedoeld met basale begrippen als ‘goed’, ‘eerzaam’, juist’, feit’ et cetera. Weten waarom iemand iets zegt is ook belangrijk. Hier wordt vaak aan voorbij gegaan. Vooral bij mensen die een groep vertegenwoordigen denken we maar al te gemakkelijk dat elke uitspraak gedaan wordt omdat zij tot die groep behoren.

Respect voor de waarheid is de tweede peiler onder waar begrip. Dat homoseksuelen zich vermeerderen door kinderen te ronselen is pertinent onwaar. Net zo onwaar is de bewering dat Joden het bankwezen zouden beheersen. Dit soort dingen kun je gewoon uitzoeken! Zolang mensen gevraagd, dan wel gedwongen worden begrip op te brengen voor ideologisch geblinddoekte lieden die dit soort laster verspreiden wordt het nooit wat.

Dit constante begrip voor alles en iedereen levert vooral frustratie op. De tegenpartij hoeft dit geenszins te retourneren. In tegendeel, hij of zij eist vaak op hoge toon meer en meer begrip. Na de teleurstelling volgt bitterheid, die zelfs kan omslaan in een intolerante houding. Dit brengt oplossingen niet dichterbij. Sterker nog, ze kan ze niet eens aanwijzen. We kunnen overal wel begrip voor opbrengen. Waar houdt het op? Wanneer is het nog nuttig?

Echter, wanneer we doorzien wat de redenen zijn dat iemand iets zegt dan gebeuren er twee dingen. Ten eerste kunnen we beter invoelen wat iemand drijft, wat op zich fijn is. Ten tweede, en veel belangrijker, kunnen we aan de slag met die achterliggende redenen. Kloppen ze wel? Wat voor aannames liggen eraan ten grondslag? Kloppen die wel? Het is natuurlijk goed mogelijk dat we één of meer van onze geliefde meningen zullen moeten herzien, of dat anderen dat moeten doen. Waar serieus gekeken wordt naar waarheidsgehalte wordt nu eenmaal een oordeel geveld.

Deze houding van onderwerping aan de werkelijkheid leidt ons wel naar een conceptuele omgeving waarin wij zonder moeite verbonden zijn met alle andere mensen, waar dan ook. Voor een feit maakt het niet uit wie het uitspreekt. Verbonden door de werkelijkheid zijn we werkelijk gelijk en gelijkwaardig, vallen kunstmatige grenzen weg en is de droom van één wereld onder handbereik.

Daarvoor moet eerst hard werk worden verricht: we moeten stoppen met loos begrip opbrengen voor alles en iedereen en leren begrijpen wie, wat, waar, welke en vooral waarom.

Begrijpen is de sleutel, niet begrip.

Maarten van den Driest

Meer artikelen vind je op www.vandendriest.com

Wil jij ook je mening over een actueel gay-thema aan ons en de ruim 28.000 dagelijkse bezoekers aan deze site kwijt in de vorm van een gastblog? Mail dan aan redactie@GK.nl